Ipasa ang Whistleblower’s act

Habang isinusulat ko ang pahayag na ito, ang mga whistleblowers na bumigla sa bansa sa kanilang paghahayag na ang mga patay sa Pilipinas ay nakakakuha ng dialysis package mula sa Philippine Health Insu­rance Corp. (PhilHealth) ay nakakulong sa Phi­lippine National Police Presinto 4 sa Novaliches, Quezon City.

ipasa ang whistleblowers act - Ipasa ang Whistleblower’s act
Harry Roque Ok ka Harry 4 - Ipasa ang Whistleblower’s act

Habang isinusulat ko ang pahayag na ito, ang mga whistleblowers na bumigla sa bansa sa kanilang paghahayag na ang mga patay sa Pilipinas ay nakakakuha ng dialysis package mula sa Philippine Health Insu­rance Corp. (PhilHealth) ay nakakulong sa Phi­lippine National Police Presinto 4 sa Novaliches, Quezon City.

Sina Edwin Roberto at Liezel Santos ay dating empleyado ng WellMed Dialysis Center. Si Edwin ay isang assistant ge­neral manager, habang si Liezel ang PhilHealth liaison officer. Nabigla nila ang bansa noong ibinunyag nila na sa utos ng kanilang mga boss at may-ari ng klinika ng dialysis, pineke nila ang mga dokumento upang ipakita na ang mga pasyente na namatay na ay pupuwede pang patuloy na tumanggap ng libreng paggamot sa dialysis na binabayaran ng PhilHealth. Ang modus ng klinika, ayon sa kanila, ay magbigay ng isa lamang sa kinakaila­ngang tatlong sesyon ng dialysis bawat linggo, habang nangongolekta ang klinika sa lahat ng tatlo. At matapos na mamatay ang isang pasyente na may kaalaman sa klinika, magpapatuloy silang gumawa ng pangongolekta ng bayad sa PhilHealth para sa tatlong sesyon kada linggo.

Bilang may-akda ng batas sa Universal Health Care, na ipinasa ko bago ako lumipat sa Malacañang, alam ko na ang aming pagsisikap na ma­bigyan ang mga Pilipino ng libreng pangangalaga sa medisina at mga gamot ay mawawalan ng bisa maliban kung ang PhilHealth na siyang taga­pagpapatupad ng batas, ay nalinis mula sa itaas hanggang sa ibaba.

Sa anumang kaso, paulit-ulit kong hiniling sa mga opisyal ng PhilHealth na magpatupad ng mga reporma, ngunit wala ring nangyari. Ito, kasama ang sariling kagustuhan ng Pangulo na tanggalin ang katiwalian sa gobyerno, ang humantong sa aking desisyon na ilantad sa publiko ang katotohanan ng mga whistleblower.

Bilang resulta ng kanilang paghahayag, ang bansa ay nabigla at ang kasunod na pagkondena marahil ay nag-udyok sa Pangulo na sunugin ang buong pamunuan ng PhilHealth. Ito ay maaaring isang napakahirap na pagpapasya para sa Pangulo dahil ang dating namuno ng PhilHealth na si Dr. Roy Ferrer, ay hindi lang isang katutubo niya na taga-Davao ngunit isa rin sa mga naging personal niya na manggagamot.

Mas mahalaga, ang mga paghahayag ng whistleblowers ay maaaring sa wakas ay mag-udyok ng maraming kinakaila­ngang mga reporma sa PhilHealth, kasama na ang pagtatalaga ng mga bagong pinuno na may tiyak na mandato mula sa Pangulo upang baguhin ang institusyon.

Ngunit hindi naging madali para sa mga whistleblower. Bilang resulta ng kanilang mga paghahayag, nakatanggap sila ng mga banta sa kamatayan.

Kaila­ngan silang mamuhay sa napakabigat na mga kondisyon sa ilalim ng programa ng proteksyon ng testigo (Witness Protection Program o WPP), at kailangan nilang tumigil sa kanilang nakasanayang pamumuhay. Sana man lang ang kanilang paghihirap ay maaaring humantong sa epektibong pagpapatupad ng isa sa mga pinakamahalagang pi­raso ng batas sa lipunan, ang Universal Health Care Law. Sana man lang, kahit papaano ay igagalang natin ang mga ganitong uri ng mga whistleblower. Ngunit hindi. Sa Pilipinas, sa halip ng kanilang sakri­pisyo at lakas ng loob, sila ay kinukulong.

Ang aral na natutunan mula sa karanasan nina Edwin at Liezel ay ang Kongreso ay dapat na pumasa sa lalong madaling panahon ng Whistleblower’s act. Isinulat ko ito sa ika-17 na Kongreso, ngunit hindi ito naipasa. Magbibigay ito sa mga whistleblo­wer, ayon sa pagpapasya ng DOJ, ng testimonial immunity o kaligtasan laban sa kanilang mga pagpapahayag. Magbibigay rin ito ng mga benepisyo sa mga saksi sa ilalim ng WPP. Habang sina Edwin at Liezel ay nasa ilalim ng WPP, nawalan sila ng mga benepisyo noong ang kaso ay na-dismiss ng regional trial court at itinapon sa municipal trial court. Ang Whistleblower’s act ay magbibigay sa kanila ng kaligtasan kahit na saan nakabinbin ang kaso at anuman ang kanilang pagkakasala. Bukod dito, bibigyan sila ng kaligtasan kahit na hindi sila itinakda bilang mga saksi ng estado ng anumang korte.

Sapagkat napakaha­laga ng mga testimonya ng mga whistleblower sa mabuting pamamahala, hinihikayat ko ang Kongreso na ipasa ang panukalang batas na ito sa batas na ASAP.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *